Câu 1: Trước hết, đó là nhận thức của xã hội vẫn trọng bằng cấp, chỉ tiêu ĐH, CĐ đã giảm nhưng vẫn cao so với nhu cầu, các trường trung học vẫn còn xu hướng chạy theo thành tích tốt nghiệp và đại học. Việc dạy thêm, học thêm các môn thi ĐH đã diễn ra ngay từ cấp THCS, trong khi lại coi nhẹ giáo dục hướng nghiệp, dạy nghề cho HS, nhất là nhóm không có khả năng và điều kiện tiếp tục học lên. Cán bộ quản lý cho rằng, chỉ những tỉnh khó khăn, chất lượng giáo dục phổ thông còn thấp mới thực hiện các chỉ tiêu phân luồng như Đề án đặt ra, còn những tỉnh chất lượng cao hơn chủ yếu hướng học sinh sau THPT vào đại học.
Thứ hai, ngành GD&ĐT và LĐ, TB&XH chưa thực sự phối hợp chặt chẽ trong công tác phân luồng HS sau THCS. Chưa có thông tư liên bộ về tuyển sinh THPT và trung cấp nghề; các tỉnh, thành phố ban hành văn bản tuyển sinh THPT, GDTX riêng với tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp. Vì vậy, các trường THCS chủ yếu tiếp cận văn bản tuyển sinh THPT nên hướng học sinh thi vào cấp học này.
Thứ ba, chất lượng đào tạo nghề vẫn còn thấp, chưa đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp, nên nhiều doanh nghiệp trong nước cũng như nước ngoài chỉ nhận lao động tốt nghiệp THPT sau đó họ tự đào tạo. Năng lực nghề nghiệp, trình độ ngoại ngữ, tin học, khả năng hợp tác của lao động nước ta chưa cạnh tranh được với lao động các nước.
Thứ tư, công tác giáo dục hướng nghiệp ở các trường THCS, THPT chưa đáp ứng yêu cầu; giáo viên kiêm nhiệm chưa được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ hướng nghiệp. Cơ sở vật chất - kĩ thuật cho công tác này vẫn còn hạn chế, hoạt động tham quan thực tế lại khó khăn về kinh phí. Học sinh học nghề phổ thông nhưng chỉ học để được cộng điểm cho tốt nghiệp và tuyển sinh THPT. Vì vậy, học sinh học nghề mà không thể làm được nghề và cũng không có nhận thức về nghề.
Câu 2: Một là, nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh về tầm quan trọng của công tác GDHN.
Hai là, tăng cường công tác bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, nghiệp vụ cho cán bộ phụ trách công tác GDHN.
Ba là, tăng cường công tác quản lý của Hiệu trưởng đối với công tác GDHN ở các trường THPT: Giống như bất kỳ hoạt động nào trong nhà trường, hoạt động GDHN chỉ mang lại hiệu quả khi có sự quan tâm, chỉ đạo và quản lý của Hiệu trưởng nhà trường.
Để thực hiện tốt việc quản lý hoạt động GDHN, Hiệu trưởng các trường cần thực hiện bốn chức năng trong quản lý: Xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Ngay từ đầu năm học, Hiệu trưởng phải tiến hành xây dựng kế hoạch cho hoạt động GDHN cho đơn vị.
Để kế hoạch mang tính khả thi và hiệu quả đòi hỏi Hiệu trưởng phải nắm được thực trạng học sinh trong trường đã và đang có những kiến thức, hiểu biết, định hướng nghề nghiệp ở mức độ nào, đồng thời đánh giá được các yếu tố tác động đến hoạt động GDHN như: nhu cầu nhân lực ở địa phương, sự quan tâm của cha mẹ học sinh đến việc chọn lựa nghề nghiệp của con họ, điều kiện tìm hiểu, tiếp cận của học sinh với hoạt động GDHN (báo chí, Internet…).
Từ đó, đề ra mục tiêu đạt được cùng với những biện pháp khả thi để triển khai tổ chức hoạt động GDHN ở đơn vị.
Sau khi hoàn chỉnh kế hoạch, Hiệu trưởng tiến hành tổ chức thực hiện công tác GDHN bao gồm việc chọn lựa những giáo viên có năng lực, có hiểu biết rộng, có uy tín và thành đạt đảm nhiệm công tác GDHN trong nhà trường.
Như đã phân tích ở phần thực trạng, hoạt động GDHN là hoạt động đóng vai trò rất quan trọng và cũng đòi hỏi giáo viên phải có năng lực, chịu khó tìm tòi thông tin, cập nhật các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước đồng thời nắm chắc nhu cầu lao động ở địa bàn, khu vực, thậm chí là trong cả nước và một số nước ngoài có người Việt Nam xuất khẩu lao động.
Ngoài ra, giáo viên phụ trách công tác GDHN cũng phải có uy tín, thành đạt để làm tấm gương sáng cho học sinh noi theo đồng thời lời nói của giáo viên mới thực sự có giá trị đối với học sinh và thuyết phục các em tin tưởng vào những gì mình đang định hướng, dẫn dắt các em.
Song song với đó, Hiệu trưởng cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học để hoạt động giáo dục hướng nghiệp được diễn ra thuận lợi và hiệu quả